Nowe znaki BHP (bezpieczeństwa i higieny pracy)

← Powrót do Czytelni

Data aktualizacji: 18.10.2026 r. | Stan prawny na: październik 2026 r.

W życiu codziennym i w pracy spotyka się wiele ostrzeżeń, informacji i zakazów, wyrażanych za pomocą symbolu graficznego oraz odpowiedniej kolorystyki. Znaki te powinny być zrozumiałe niezależnie od języka i kręgu kulturowego odbiorcy. Dlatego zbiór znaków jest systematycznie uzupełniany i modyfikowany – tak, aby ograniczyć ryzyko błędnego odczytania komunikatu.

Poniżej omówiono: czym są znaki BHP, jaki status prawny ma norma PN-EN ISO 7010, jakie znaki rzeczywiście doszły w kolejnych zmianach tej normy, jak dobrać wielkość znaku do odległości obserwacji oraz jakie oznakowanie – poza samymi znakami – musi funkcjonować w zakładzie pracy.

Spis treści

  1. Czym są znaki BHP?
  2. Znak jest środkiem uzupełniającym, a nie zastępczym.
  3. Kto odpowiada za umieszczanie znaków BHP?
  4. Ogólne wymagania dotyczące stosowania znaków bezpieczeństwa.
  5. Czym jest norma PN-EN ISO 7010:2020-07 i jaki ma status prawny.
  6. Nowe znaki bezpieczeństwa – zmiany do PN-EN ISO 7010:2020-07.
  7. Znaki bezpieczeństwa a znaki i sygnały bezpieczeństwa z załącznika nr 1.
  8. Znaki fotoluminescencyjne na drogach ewakuacyjnych.
  9. Oznakowanie, o którym pamięta się rzadziej.
  10. Przeglądy, czyszczenie i wymiana oznakowania.
  11. Przykładowe znaki środków ewakuacji i sprzętu ratowniczego (grupa E).
  12. Przykładowe oznakowanie urządzeń przeciwpożarowych (grupa F).
  13. Przykładowe znaki nakazu (grupa M).
  14. Przykładowe znaki ostrzegawcze (grupa W).
  15. Przykładowe znaki zakazu (grupa P).
  16. Najczęstsze pytania.
  17. Bibliografia.

Czym są znaki BHP?

Znak bezpieczeństwa jest kombinacją kształtu geometrycznego, barwy bezpieczeństwa i symbolu graficznego. Przekazuje określony komunikat dotyczący bezpieczeństwa lub zdrowia. Rozróżnia się pięć grup znaków, a każdą można rozpoznać po charakterystycznych barwach i kształtach:

  • E – znaki środków ewakuacji i sprzętu ratowniczego, wskazujące wyjścia ewakuacyjne oraz umiejscowienie sprzętu ratowniczego i punktów pierwszej pomocy – kwadratowe lub prostokątne, biały symbol na zielonym tle;
  • F – znaki ochrony przeciwpożarowej, wskazujące urządzenia przeciwpożarowe, gaśnice oraz miejsca ich lokalizacji i elementy sterujące – kwadratowe lub prostokątne, biały symbol na czerwonym tle;
  • M – znaki nakazu, narzucające określone zachowanie – okrągłe, biały symbol na niebieskim tle;
  • P – znaki zakazu, zakazujące określonego zachowania – okrągłe, biały okrąg z czerwoną obwódką i czerwonym pasem ukośnym biegnącym pod kątem 45° z góry z lewej ku dołowi w prawo, czarny symbol na białym tle (ISO 3864-1);
  • W – znaki ostrzegawcze, ostrzegające przed niebezpieczeństwem – trójkątne, czarna obwódka, czarny symbol na żółtym tle.

Grupa znaków przesądza o tym, czy komunikat tworzy obowiązek. Obowiązek określonego zachowania nakładają wyłącznie znaki nakazu (M) i zakazu (P). Znaki ostrzegawcze (W) informują o zagrożeniu i nakazują zachowanie ostrożności, ale same w sobie nie formułują nakazu ani zakazu; znaki ewakuacyjne (E) i przeciwpożarowe (F) mają charakter informacyjny – wskazują drogę lub lokalizację wyposażenia.

Znak jest środkiem uzupełniającym, a nie zastępczym

Zanim pracodawca umieści znak, powinien przeprowadzić ocenę ryzyka zawodowego i wyeliminować lub ograniczyć zagrożenie środkami technicznymi i organizacyjnymi. Obowiązuje tu kolejność: likwidacja zagrożenia u źródła, zastąpienie czynnika mniej niebezpiecznym, środki ochrony zbiorowej, środki organizacyjne, środki ochrony indywidualnej – a oznakowanie i sygnalizacja są środkiem uzupełniającym, stosowanym tam, gdzie ryzyka resztkowego nie da się usunąć.

Z tego wynika praktyczna konsekwencja: znak powieszony zamiast osłony maszyny nie zmniejsza ryzyka i nie zwalnia pracodawcy z obowiązku zastosowania środka technicznego. Więcej o samej ocenie znajdą Państwo w materiale ocena ryzyka zawodowego.

Kto odpowiada za umieszczanie znaków BHP?

Znaki bezpieczeństwa umieszczane są nie tylko w zakładach pracy – towarzyszą nam również w życiu codziennym, w kinach, centrach handlowych czy szkołach. Za ich umieszczenie odpowiada właściciel, zarządca lub użytkownik budynku. W zakładzie pracy odpowiedzialność ponosi pracodawca.

Samo rozmieszczenie znaków nie wystarczy. Niezbędne jest szkolenie, podczas którego pracownicy zostają zapoznani z:

  • zagrożeniami występującymi na stanowiskach pracy;
  • znaczeniem barw bezpieczeństwa oraz znaków i sygnałów bezpieczeństwa;
  • sposobem postępowania na obszarach objętych poszczególnymi znakami;
  • konsekwencjami niestosowania się do obowiązujących znaków.

Ogólne wymagania dotyczące stosowania znaków bezpieczeństwa

Znaki powinny być czytelne i dobrze widoczne. Aby to osiągnąć:

  • znaki należy odpowiednio często czyścić;
  • miejsca, w których je umieszczono, powinny być dobrze oświetlone;
  • znak powinien być widoczny z każdego miejsca strefy zagrożonej i znajdować się na linii wzroku;
  • w jednym miejscu nie powinno znajdować się zbyt wiele znaków, bo konkurują ze sobą o uwagę;
  • znak powinien być widoczny w momencie wkroczenia na obszar, na którym występuje zagrożenie;
  • wielkość znaku musi odpowiadać odległości, z jakiej ma być rozpoznany.

Dobór wielkości znaku do odległości obserwacji

To najczęstszy błąd popełniany w zakładach: znak formatu A5 umieszczony na końcu kilkudziesięciometrowej hali jest formalnie obecny, a praktycznie nieczytelny. ISO 3864-1 podaje zależność między wysokością znaku a odległością obserwacji w postaci h = D / Z, gdzie h to wysokość znaku, D – największa odległość, z której znak ma pozostać czytelny, a Z – współczynnik odległości: 100 dla znaków oświetlanych zewnętrznie (obserwowanych od strony lica) oraz 200 dla znaków podświetlanych wewnętrznie. Obie wielkości podaje się w tych samych jednostkach.

Przykładowo, znak oświetlany zewnętrznie, który ma być rozpoznawalny z 20 m, powinien mieć wysokość około 20 cm; znak podświetlany wewnętrznie – około 10 cm. Jeżeli znak jest umieszczony poza normalną osią patrzenia, należy go dodatkowo powiększyć. Zasada ta jest szczególnie istotna dla znaków ewakuacyjnych na długich korytarzach i w halach produkcyjnych.

Czym jest norma PN-EN ISO 7010:2020-07 i jaki ma status prawny

PN-EN ISO 7010:2020-07 to polska wersja normy europejskiej EN ISO 7010:2020, zatwierdzonej przez CEN 14 marca 2020 r. Norma ustanawia zarejestrowane znaki bezpieczeństwa – jeden symbol dla jednego znaczenia, niezależnie od kraju. Zastąpiła PN-EN ISO 7010:2012. Kształty i barwy znaków są zgodne z ISO 3864-1, a symbole graficzne z ISO 3864-3.

Istotne jest rozróżnienie, które w publikacjach branżowych bywa podawane odwrotnie. Dyrektywa Rady 92/58/EWG nie reguluje treści normy ISO. Dyrektywa ustanawia własne minimalne wymagania i własne wzory znaków w swoich załącznikach; w Polsce wdrożono je załącznikiem nr 1 do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. 1997 nr 129 poz. 844, t.j. Dz. U. z 2003 r. Nr 169 poz. 1650, z późn. zm.).

PN-EN ISO 7010 jest normą dobrowolną. Stosowanie Polskich Norm jest dobrowolne, a norma staje się wiążąca dopiero tam, gdzie przywołuje ją przepis prawa. Tak jest w ochronie przeciwpożarowej: § 4 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 822) nakazuje oznakowanie znakami zgodnymi z Polskimi Normami m.in. dróg i wyjść ewakuacyjnych, miejsc usytuowania urządzeń przeciwpożarowych i gaśnic, elementów sterujących tymi urządzeniami, dźwigów dla straży pożarnej, drzwi przeciwpożarowych, dróg pożarowych oraz miejsc zaklasyfikowanych jako strefy zagrożenia wybuchem.

W praktyce oznacza to dwa równoległe zbiory: wzory z załącznika nr 1 do rozporządzenia o ogólnych przepisach BHP (obowiązkowe w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy) oraz znaki znormalizowane PN-EN ISO 7010 (obowiązkowe tam, gdzie przywołuje je przepis, poza tym – dobra praktyka i standard rynkowy).

Nowe znaki bezpieczeństwa – zmiany do PN-EN ISO 7010:2020-07

Zbiór zarejestrowanych znaków nie jest zamknięty. Do normy EN ISO 7010:2020 przyjęto kolejne zmiany (amendments), wprowadzane następnie do zbioru Polskich Norm jako PN-EN ISO 7010:2020-07/A1, /A2, /A3 i dalsze. W katalogu PKN potwierdzono m.in. arkusze PN-EN ISO 7010:2020-07/A1:2021-04, /A2:2022-07, /A3:2022-09 oraz /A6:2023-09; zmiany A4 i A5 przyjęto na poziomie europejskim w 2023 r. Poniżej zestawienie znaków, które w tych zmianach rzeczywiście doszły.

Zmiana A1 – sześć nowych znaków

kod znaczenie
P045 Zakaz rozpalania ogniska
P071 Zakaz przekraczania bariery
P072 Zakaz zeskakiwania
W068 Ostrzeżenie przed wpadnięciem do wody przy wchodzeniu na powierzchnię pływającą i schodzeniu z niej
W069 Ostrzeżenie przed meduzami
W070 Ostrzeżenie przed uskokiem (stopniem w dół)

Zmiana A2 – pięć nowych znaków

kod znaczenie
E064 Osoba udzielająca pierwszej pomocy
F017 Dźwig dla ekip ratowniczych straży pożarnej
M055 Nakaz przechowywania poza zasięgiem małych dzieci
W071 Ostrzeżenie przed substancją lub mieszaniną stwarzającą zagrożenie dla zdrowia
W072 Ostrzeżenie przed substancją lub mieszaniną stwarzającą zagrożenie dla środowiska

Zmiana A3 – cztery nowe znaki

kod znaczenie
E067 Materac ewakuacyjny
E068 Koło ratunkowe ze światłem i sygnałem dymnym
E069 Punkt zgłoszenia wypadnięcia człowieka za burtę
F019 Niepodłączony wąż pożarniczy

Zmiana A4 – osiem nowych znaków, w tym strefy zagrożeń naturalnych

kod znaczenie
F018 Świetlny sygnalizator alarmu pożarowego
M059 Nakaz stosowania fartucha laboratoryjnego
W073 Ostrzeżenie – strefa pożarów wielkoobszarowych
W074 Ostrzeżenie – strefa występowania tornad
W075 Ostrzeżenie – strefa czynnego wulkanu
W076 Ostrzeżenie – strefa spływów gruzowo-błotnych
W077 Ostrzeżenie – strefa zalewowa (powodziowa)
W078 Ostrzeżenie – strefa osuwisk

Zmiana A5 – trzy znaki nakazu dla przestrzeni zamkniętych

kod znaczenie
M056 Nakaz przewietrzenia przed wejściem i w trakcie przebywania wewnątrz
M057 Nakaz zapewnienia ciągłej wentylacji
M058 Wejście dozwolone wyłącznie przy asekuracji osoby pozostającej na zewnątrz

Ta grupa ma bezpośrednie przełożenie na prace w zbiornikach, studzienkach i kanałach – czyli na obszar, w którym w Polsce od lat dochodzi do wypadków zbiorowych ze skutkiem śmiertelnym.

Zmiana A6 – pięć nowych znaków

kod znaczenie
E065 Zewnętrzne miejsce schronienia na wypadek klęski żywiołowej
E070 Dźwig ewakuacyjny dla osób niemogących korzystać ze schodów
M060 Nakaz trzymania uchwytu wózka
P073 Zakaz zamykania pokrywy przy pracujących palnikach
P074 Zakaz montażu fotelika dziecięcego

Dla zakładu pracy najistotniejsze są E070 (dźwig ewakuacyjny dla osób o ograniczonej mobilności – element planów ewakuacji uwzględniających pracowników z niepełnosprawnościami), F018, M056–M059 oraz W071 i W072, które domykają oznakowanie magazynów substancji chemicznych.

Wprowadzenie nowej zmiany normy nie rodzi obowiązku natychmiastowej wymiany istniejącego oznakowania. Znaki wykonane zgodnie z wcześniejszym wydaniem pozostają w użyciu; nowe wzory stosuje się przy uzupełnianiu, doposażaniu i wymianie zużytych znaków. Mieszanie w jednym obiekcie dwóch różnych systemów oznakowania jest natomiast błędem – obniża rozpoznawalność symboli.

Znaki bezpieczeństwa a znaki i sygnały bezpieczeństwa z załącznika nr 1

Pojęcia te bywają mylone. Norma opisuje znaki bezpieczeństwa – statyczne tablice. Załącznik nr 1 do rozporządzenia o ogólnych przepisach BHP posługuje się szerszym pojęciem znaków i sygnałów bezpieczeństwa i obejmuje także środki niestatyczne:

  • sygnały świetlne – emitowane przez urządzenie sygnalizacyjne; sygnał migający oznacza wyższy poziom zagrożenia niż ciągły;
  • sygnały dźwiękowe – kodowane akustycznie, w tym sygnał ewakuacyjny, który musi być odróżnialny od tła hałasu i od innych sygnałów w zakładzie;
  • komunikaty słowne – krótkie, jednoznaczne polecenia przekazywane głosem lub przez system rozgłoszeniowy;
  • sygnały ręczne – skodyfikowany zestaw gestów stosowany przy kierowaniu pracą dźwignic, maszyn i pojazdów; sygnalista musi być widoczny dla operatora i wyróżniony ubiorem lub elementem rozpoznawczym.

Dla pracodawcy wynika z tego, że ocena stanu oznakowania nie kończy się na przeglądzie tablic. Obejmuje również sprawność sygnalizacji świetlnej i dźwiękowej, zrozumiałość komunikatów głosowych w warunkach hałasu oraz przeszkolenie sygnalistów.

Znaki fotoluminescencyjne na drogach ewakuacyjnych

Znaki fotoluminescencyjne gromadzą energię świetlną podczas normalnego oświetlenia i oddają ją po jego zaniku. Umożliwia to odnalezienie drogi ewakuacyjnej po zaniku zasilania, zanim zadziała lub gdy zawiedzie oświetlenie awaryjne. Zasady umieszczania znaków bezpieczeństwa na drogach ewakuacyjnych i pożarowych opisuje PN-N-01256-5, a klasyfikację materiałów fotoluminescencyjnych – ISO 17398, który wyróżnia klasy od A do D, różniące się luminancją i czasem zaniku świecenia.

W praktyce zakładowej liczą się trzy rzeczy. Po pierwsze, materiał fotoluminescencyjny wymaga naładowania – znak umieszczony w miejscu stale zaciemnionym lub zasłonięty regałem nie zadziała. Po drugie, klasę materiału dobiera się do warunków oświetleniowych: w przestrzeniach o oświetleniu przyciemnionym lub czasowym potrzebna jest klasa wyższa niż w jasnym biurze. Po trzecie, znak fotoluminescencyjny nie zastępuje awaryjnego oświetlenia ewakuacyjnego tam, gdzie przepisy techniczno-budowlane wymagają jego zastosowania – pełni funkcję uzupełniającą.

Oznakowanie, o którym pamięta się rzadziej

Rurociągi i pojemniki z substancjami niebezpiecznymi

Pojemniki i zbiorniki służące do przechowywania oraz stosowania substancji i mieszanin stwarzających zagrożenie znakuje się zgodnie z przepisami o klasyfikacji i oznakowaniu – rozporządzeniem CLP (rozporządzenie (WE) nr 1272/2008): piktogram GHS w czerwonej rombowej ramce, hasło ostrzegawcze oraz zwroty H i P. Rurociągi oznacza się w sposób pozwalający zidentyfikować przesyłany czynnik i kierunek przepływu, w miejscach newralgicznych: przy zaworach, złączach, przejściach przez ściany i w pobliżu punktów poboru. Przelewanie substancji do nieopisanych naczyń – zwłaszcza po napojach – jest jedną z najczęściej stwierdzanych nieprawidłowości.

Strefy zagrożenia wybuchem

Miejsca zaklasyfikowane jako strefy zagrożenia wybuchem oznacza się znakiem ostrzegawczym „EX” – czarne litery na żółtym tle w czarnej obwódce trójkątnej – umieszczanym przy wejściu do strefy. Obowiązek oznakowania tych miejsc wynika wprost z przywołanego wyżej rozporządzenia MSWiA z 7 czerwca 2010 r.

Przeszkody, zagłębienia i drogi transportowe

Miejsca niebezpieczne, w których występuje ryzyko kolizji z przeszkodą lub upadku z wysokości, oznacza się pasami ukośnymi: żółto-czarnymi – dla przeszkód i zagłębień o charakterze stałym, oraz biało-czerwonymi – dla ogrodzeń i zabezpieczeń tymczasowych, w tym miejsc prac prowadzonych doraźnie. Ciągi komunikacyjne i drogi transportowe wyznacza się liniami ciągłymi w barwie dobrze kontrastującej z posadzką, najczęściej żółtej lub białej. W zakładach z ruchem wózków jezdniowych rozdzielenie ruchu pieszego od transportowego jest środkiem organizacyjnym o większej skuteczności niż jakikolwiek znak.

Przeglądy, czyszczenie i wymiana oznakowania

Oznakowanie jest elementem wyposażenia zakładu i podlega utrzymaniu w stanie używalności. Warto ująć je w harmonogramie przeglądów stanu BHP i sprawdzać co najmniej raz w roku, a w halach zapylonych i na zewnątrz częściej. Przegląd powinien obejmować:

  • kompletność oznakowania wobec aktualnego układu pomieszczeń, maszyn i dróg ewakuacyjnych (po każdej przebudowie i zmianie technologii);
  • czystość lica znaku – warstwa pyłu lub tłuszczu obniża kontrast i, w znakach fotoluminescencyjnych, zdolność do gromadzenia energii;
  • czytelność w warunkach rzeczywistych: znak zastawiony paletą, regałem lub nowo postawioną ścianką działową nie spełnia swojej funkcji;
  • stan barw – nadruki pigmentowe blakną pod wpływem promieniowania UV, co jest widoczne zwłaszcza w znakach czerwonych i żółtych eksponowanych na zewnątrz;
  • trwałość fotoluminescencji – sam luminofor jest materiałem o długiej żywotności, ale nośnik, folia ochronna i klej starzeją się; zażółkła lub porysowana warstwa wierzchnia obniża jasność i czas świecenia, a znak przestaje spełniać wymagania swojej klasy. Przy ocenie stanu drogi ewakuacyjnej znaki fotoluminescencyjne warto obejrzeć po wygaszeniu oświetlenia, a nie wyłącznie przy świetle dziennym.

Z przeglądu warto sporządzić krótką notatkę z listą braków, osób odpowiedzialnych i terminów – stanowi ona dowód należytej staranności w razie kontroli.

Przykładowe znaki środków ewakuacji i sprzętu ratowniczego (grupa E)

znak opis
Znak E001 – wyjście ewakuacyjne lewostronne Wyjście ewakuacyjne (lewostronne)
Znak E002 – wyjście ewakuacyjne prawostronne Wyjście ewakuacyjne (prawostronne)
Znak E003 – pierwsza pomoc medyczna Pierwsza pomoc medyczna
Znak E004 – telefon alarmowy Telefon alarmowy
Znak E007 – miejsce zbiórki do ewakuacji Miejsce zbiórki do ewakuacji
Znak E008 – stłuc, aby uzyskać dostęp Stłuc, aby uzyskać dostęp
Znak E010 – automatyczny defibrylator zewnętrzny AED Defibrylator
Znak E011 – prysznic do przemywania oczu Prysznic do przemywania oczu
Znak E012 – prysznic bezpieczeństwa Prysznic bezpieczeństwa
Znak E013 – nosze Nosze
Znak E016 – okno ewakuacyjne z drabiną ucieczkową Okno ewakuacyjne z drabiną ucieczkową
Znak E017 – okno ratunkowe Okno ratunkowe
Znak E018 – przekręcić w lewo, aby otworzyć Przekręcić w lewo, aby otworzyć
Znak E019 – przekręcić w prawo, aby otworzyć Przekręcić w prawo, aby otworzyć

Przykładowe oznakowanie urządzeń przeciwpożarowych (grupa F)

znak opis
Znak F001 – gaśnica Gaśnica
Znak F002 – hydrant wewnętrzny Hydrant wewnętrzny
Znak F003 – drabina pożarowa Drabina pożarowa
Znak F004 – zestaw sprzętu ochrony przeciwpożarowej Zestaw sprzętu ochrony przeciwpożarowej
Znak F005 – ręczny ostrzegacz pożarowy Alarm pożarowy
Znak F006 – telefon alarmowania pożarowego Telefon alarmowania pożarowego

Przykładowe znaki nakazu (grupa M)

znak opis
Znak M001 – ogólny znak nakazu Ogólny znak nakazu
Znak M002 – nakaz zapoznania się z instrukcją Przeczytaj instrukcję
Znak M003 – nakaz stosowania ochrony słuchu Nakaz stosowania ochrony słuchu
Znak M004 – nakaz stosowania ochrony oczu Nakaz stosowania ochrony oczu

Pozostałe znaki nakazu stosowane w zakładach to m.in. M008 (nakaz stosowania obuwia ochronnego), M009 (nakaz stosowania rękawic ochronnych), M010 (nakaz stosowania odzieży ochronnej), M013 (nakaz stosowania osłony twarzy), M014 (nakaz stosowania hełmu ochronnego), M016 (nakaz stosowania maski ochronnej) oraz M017 (nakaz stosowania ochrony dróg oddechowych).

Przykładowe znaki ostrzegawcze (grupa W)

Trójkąt równoboczny, czarna obwódka, czarny symbol na żółtym tle. Barwa żółta powinna pokrywać co najmniej 50 % powierzchni znaku.

kod znaczenie
W001 Ogólny znak ostrzegawczy
W002 Ostrzeżenie przed materiałem wybuchowym
W003 Ostrzeżenie przed materiałem promieniotwórczym lub promieniowaniem jonizującym
W004 Ostrzeżenie przed wiązką lasera
W005 Ostrzeżenie przed promieniowaniem niejonizującym
W006 Ostrzeżenie przed silnym polem magnetycznym
W007 Ostrzeżenie przed przeszkodą na poziomie podłoża
W008 Ostrzeżenie przed upadkiem z wysokości (uskokiem)
W009 Ostrzeżenie przed zagrożeniem biologicznym
W010 Ostrzeżenie przed niską temperaturą i warunkami mroźnymi
W011 Ostrzeżenie przed śliską powierzchnią
W012 Ostrzeżenie przed porażeniem prądem elektrycznym
W014 Ostrzeżenie przed wózkami jezdniowymi i pojazdami przemysłowymi
W015 Ostrzeżenie przed ładunkiem przenoszonym nad głową
W016 Ostrzeżenie przed substancją toksyczną
W017 Ostrzeżenie przed gorącą powierzchnią
W018 Ostrzeżenie przed automatycznym uruchomieniem
W020 Ostrzeżenie przed przeszkodą nad głową
W021 Ostrzeżenie przed materiałem łatwopalnym
W023 Ostrzeżenie przed substancją żrącą
W024 Ostrzeżenie przed zgnieceniem dłoni
W026 Ostrzeżenie – ładowanie akumulatorów
W028 Ostrzeżenie przed substancją utleniającą
W029 Ostrzeżenie przed butlą pod ciśnieniem
W035 Ostrzeżenie przed spadającymi przedmiotami
W041 Ostrzeżenie przed atmosferą duszącą (niedoborem tlenu)
W042 Ostrzeżenie przed łukiem elektrycznym
W071 Ostrzeżenie przed substancją lub mieszaniną stwarzającą zagrożenie dla zdrowia
W072 Ostrzeżenie przed substancją lub mieszaniną stwarzającą zagrożenie dla środowiska

Przykładowe znaki zakazu (grupa P)

Okrąg z czerwoną obwódką i czerwonym pasem ukośnym pod kątem 45°, czarny symbol na białym tle. Barwa czerwona powinna pokrywać co najmniej 35 % powierzchni znaku.

kod znaczenie
P001 Ogólny znak zakazu
P002 Zakaz palenia
P003 Zakaz używania otwartego ognia i palenia
P004 Zakaz przejścia i przejazdu
P005 Woda niezdatna do picia
P006 Zakaz wstępu dla wózków jezdniowych i pojazdów przemysłowych
P007 Zakaz wstępu osobom z wszczepionymi urządzeniami kardiologicznymi
P008 Zakaz wnoszenia metalowych przedmiotów i zegarków
P009 Zakaz wspinania się
P010 Zakaz dotykania
P011 Zakaz gaszenia wodą
P012 Zakaz obciążania dużym ciężarem
P015 Zakaz sięgania do wnętrza
P017 Zakaz popychania
P019 Zakaz stawania na powierzchni
P020 Zakaz korzystania z dźwigu w razie pożaru
P022 Zakaz spożywania posiłków i napojów
P023 Zakaz zastawiania
P024 Zakaz przechodzenia i stawania w tym miejscu
P025 Zakaz używania niekompletnego rusztowania
P027 Zakaz przewożenia osób tym dźwigiem
P028 Zakaz używania rękawic
P031 Zakaz zmiany położenia wyłącznika
P039 Zakaz prowadzenia prac pożarowo niebezpiecznych
P045 Zakaz rozpalania ogniska
P071 Zakaz przekraczania bariery
P072 Zakaz zeskakiwania
P080 Zakaz wstępu osobom nieupoważnionym

Pełne wykazy znaków wraz z rysunkami zawiera norma PN-EN ISO 7010:2020-07 wraz ze zmianami oraz załącznik nr 1 do rozporządzenia o ogólnych przepisach BHP.

Najczęstsze pytania

Czy stosowanie PN-EN ISO 7010 jest obowiązkowe?

Nie w sposób bezwzględny. Stosowanie Polskich Norm jest dobrowolne, a PN-EN ISO 7010 wiąże tam, gdzie przywołuje ją przepis – w szczególności rozporządzenie MSWiA z 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 822), które nakazuje oznakowanie dróg ewakuacyjnych, urządzeń przeciwpożarowych i stref zagrożenia wybuchem znakami zgodnymi z Polskimi Normami. Niezależnie od tego obowiązują wzory znaków z załącznika nr 1 do rozporządzenia o ogólnych przepisach BHP.

Czy po zmianie normy trzeba wymienić wszystkie znaki w zakładzie?

Nie. Znaki wykonane zgodnie z wcześniejszym wydaniem normy mogą pozostać w użyciu. Nowe wzory stosuje się przy doposażaniu obiektu, zmianie układu pomieszczeń i wymianie znaków zużytych. Należy natomiast unikać sytuacji, w której w jednym obiekcie funkcjonują równolegle dwa różne systemy oznakowania tej samej treści.

Które znaki nakładają obowiązek na osoby przebywające w zakładzie?

Wyłącznie znaki nakazu (M) i zakazu (P). Znaki ostrzegawcze (W) informują o zagrożeniu i nakazują zachowanie szczególnej ostrożności, a znaki ewakuacyjne (E) i przeciwpożarowe (F) mają charakter informacyjny – wskazują drogę lub lokalizację wyposażenia.

Jak dużego znaku użyć na końcu długiej hali?

Wysokość znaku dobiera się według zależności h = D / Z z ISO 3864-1, gdzie D to odległość obserwacji, a Z wynosi 100 dla znaków oświetlanych zewnętrznie i 200 dla podświetlanych wewnętrznie. Dla 40 m odległości znak oświetlany zewnętrznie powinien mieć około 40 cm wysokości. Jeżeli znak znajduje się poza osią patrzenia, należy go dodatkowo powiększyć.

Czy znak może zastąpić osłonę maszyny lub inny środek techniczny?

Nie. Oznakowanie jest środkiem uzupełniającym, stosowanym wobec ryzyka resztkowego, którego nie udało się usunąć środkami technicznymi i organizacyjnymi. Zastąpienie osłony tabliczką ostrzegawczą nie obniża ryzyka i nie wypełnia obowiązków pracodawcy.

Jak często sprawdzać stan oznakowania?

Przepisy nie wyznaczają sztywnego cyklu. W praktyce oznakowanie włącza się do rocznego przeglądu stanu BHP, a obowiązkowo weryfikuje po każdej przebudowie, zmianie technologii lub zmianie przebiegu dróg ewakuacyjnych. W halach zapylonych i przy znakach eksponowanych na zewnątrz przeglądy powinny być częstsze.

Bibliografia

  1. PN-EN ISO 7010:2020-07 Symbole graficzne. Barwy bezpieczeństwa i znaki bezpieczeństwa. Zarejestrowane znaki bezpieczeństwa – wraz ze zmianami A1:2021-04, A2:2022-07, A3:2022-09 i A6:2023-09.
  2. PN-EN ISO 3864-1 Symbole graficzne. Barwy bezpieczeństwa i znaki bezpieczeństwa. Część 1: Zasady projektowania znaków bezpieczeństwa i oznaczeń bezpieczeństwa.
  3. PN-EN ISO 3864-3 Symbole graficzne. Barwy bezpieczeństwa i znaki bezpieczeństwa. Część 3: Zasady projektowania symboli graficznych stosowanych w znakach bezpieczeństwa.
  4. Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, w szczególności załącznik nr 1 „Szczegółowe zasady stosowania znaków i sygnałów bezpieczeństwa” (Dz. U. 1997 nr 129 poz. 844, t.j. Dz. U. z 2003 r. Nr 169 poz. 1650, z późn. zm.).
  5. Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 822).
  6. Dyrektywa Rady 92/58/EWG z dnia 24 czerwca 1992 r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących znaków bezpieczeństwa i/lub zdrowia w miejscu pracy.
  7. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1272/2008 z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie klasyfikacji, oznakowania i pakowania substancji i mieszanin (CLP).
  8. Ustawa z dnia 12 września 2002 r. o normalizacji (Dz. U. 2002 nr 169 poz. 1386, z późn. zm.) – art. 5 ust. 3: „Stosowanie Polskich Norm jest dobrowolne”.

Powiązane materiały w naszej czytelni: ocena ryzyka zawodowego oraz apteczka pierwszej pomocy. Zakres i terminy szkoleń opisujemy w dziale oferta, a w sprawie szkolenia zamkniętego prosimy o kontakt: 42 652 03 34, 515 099 059, szkolenia@cedego.pl.

Autor: CEDEGO | Data pierwszej publikacji: 23.04.2023 r. Materiał ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady w indywidualnej sprawie.

← Powrót do Czytelni