Data aktualizacji: 30.08.2026 r. | Stan prawny na: sierpień 2026 r.
Osoby, które obsługują urządzenia transportu bliskiego (wózki jezdniowe podnośnikowe, podesty ruchome, suwnice, żurawie, dźwigi, wciągniki i wciągarki), muszą posiadać zaświadczenie kwalifikacyjne wydane przez Urząd Dozoru Technicznego (UDT). Zaświadczenia wydawane są po egzaminie przeprowadzanym na wniosek zainteresowanego. Od 1 czerwca 2019 r. uprawnienia nie są już bezterminowe – każde zaświadczenie ma określony okres ważności.
Przy obsłudze jakich urządzeń technicznych wymagane są uprawnienia?
- suwnice, żurawie, wciągarki i wciągniki, z wyjątkiem urządzeń z napędem ręcznym wszystkich mechanizmów,
- układnice do składowania ładunków w magazynach oraz układarki do układania torów,
- dźwigi, z wyjątkami wskazanymi w przepisach (m.in. dźwigi osobowe),
- wyciągi towarowe i wyciągi statków,
- podesty ruchome, z wyjątkiem załadowczych podestów burtowych,
- dźwignice linotorowe i urządzenia do manipulacji kontenerami,
- osobowe i towarowe koleje linowe oraz wyciągi narciarskie,
- pomosty ruchome z zespołami napędowymi w przystaniach promowych,
- zbiorniki stałe z zespołami napędowymi na skroplone gazy węglowodorowe oraz zbiorniki przenośne o pojemności powyżej 350 cm3 – w zakresie napełniania,
- urządzenia do napełniania i opróżniania zbiorników transportowych,
- wózki jezdniowe podnośnikowe z mechanicznym napędem podnoszenia.
Ze szczegółowym podziałem urządzeń na grupy i kategorie możesz zapoznać się w naszym wykazie symboli kategorii UDT.
Jak uzyskać zaświadczenie kwalifikacyjne?
Wniosek o sprawdzenie kwalifikacji można złożyć papierowo we właściwym oddziale UDT albo elektronicznie przez portal eUDT (eudt.gov.pl). Egzamin składa się z części teoretycznej (test pisemny) oraz części praktycznej przeprowadzanej przy urządzeniu. Przed egzaminem inspektor UDT weryfikuje poprawność złożonego wniosku oraz tożsamość kandydata. Zadaniem komisji jest sprawdzenie, czy osoba ubiegająca się o uprawnienia potrafi użytkować urządzenie w sposób bezpieczny i posiada niezbędną wiedzę na jego temat.
Opłata za sprawdzenie kwalifikacji wynosi 3,75% przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej – od 9 lutego 2026 r. jest to 333,88 zł za jedną kategorię uprawnień.
Jak długo ważne są uprawnienia UDT?
Okres ważności zaświadczenia wynosi 5 lub 10 lat, w zależności od rodzaju urządzenia – pełny wykaz zawiera załącznik nr 3 do rozporządzenia w sprawie sposobu i trybu sprawdzania kwalifikacji. Przykładowo wózki jezdniowe podnośnikowe (z wyłączeniem specjalizowanych) to uprawnienia na 10 lat, a wózki specjalizowane – na 5 lat. Data ważności jest nadrukowana na plastikowej karcie zaświadczenia w polu „Ważne do”.
Uwaga: zaświadczenia wydane w postępowaniach wszczętych przed 1 czerwca 2019 r., które nie miały daty ważności, utraciły ważność 1 stycznia 2024 r., o ile nie zostały wcześniej przedłużone.
Jak przedłużyć uprawnienia UDT?
Przedłużenie okresu ważności zaświadczenia jest bezpłatne. Wniosek należy złożyć nie później niż 3 miesiące przed upływem ważności – papierowo lub przez portal eUDT. Warunkiem jest wykonywanie czynności w zakresie określonym w zaświadczeniu przez co najmniej 3 lata w okresie ostatnich 5 lat jego ważności, co potwierdza się oświadczeniem składanym pod rygorem odpowiedzialności karnej. Nowe zaświadczenie jest ważne od dnia upływu ważności dotychczasowego i wydawane na kolejne 5 lub 10 lat.
Nadzór nad operatorami
W razie nieprzestrzegania przepisów w zakresie obsługi UDT może zawiesić zaświadczenie do czasu ponownego sprawdzenia kwalifikacji albo je cofnąć. Uprawnienia są ważne na terenie całego kraju, a ich aktualny status można zweryfikować online w rejestrze zaświadczeń kwalifikacyjnych na stronie UDT.
Zakres wymaganej wiedzy dla kandydatów na operatorów
Ośrodki szkoleniowe prowadzą zajęcia zgodnie z programami uzgodnionymi z UDT. Kandydat ubiegający się o uprawnienia powinien posiadać wiedzę z zakresu: wymagań kwalifikacyjnych dla osób obsługujących urządzenia transportu bliskiego, rodzajów i parametrów urządzeń (m.in. udźwig, prędkości ruchów roboczych), stateczności i budowy urządzeń, mechanizmów oraz urządzeń zabezpieczających, obsługi przed rozpoczęciem pracy, w trakcie i po jej zakończeniu, współpracy z hakowymi, pracy w specyficznych warunkach, zasad bezpiecznej eksploatacji urządzeń zasilanych gazem, warunków bezpiecznej pracy i bhp przy obsłudze oraz procedur postępowania przy niebezpiecznych uszkodzeniach i wypadkach.
Kary
Ustawa o dozorze technicznym przewiduje karę grzywny lub ograniczenia wolności m.in. za eksploatację urządzenia bez decyzji zezwalającej na eksploatację albo wbrew takiej decyzji oraz za przeróbki urządzenia bez zgody UDT. Grzywna grozi także za utrudnianie czynności inspektorom oraz za brak zawiadomienia o nieszczęśliwym wypadku lub uszkodzeniu urządzenia.
Certyfikat UDT-CERT
Jednostka UDT-CERT prowadzi dodatkową certyfikację osób ubiegających się o zaświadczenia kwalifikacyjne. Po pozytywnym egzaminie można otrzymać certyfikat w języku polskim i angielskim, ważny przez 5 lat, ułatwiający podjęcie pracy przy obsłudze urządzeń technicznych na terenie Unii Europejskiej.
Podsumowanie
Posiadanie ważnych uprawnień przy obsłudze urządzeń jest obowiązkiem prawnym, a od 2019 r. wymaga także pilnowania terminów ważności. Jeżeli Twoje zaświadczenie zbliża się do końca ważności albo dopiero planujesz zdobyć uprawnienia – zapraszamy na szkolenia UDT w CEDEGO. Najbliższe terminy znajdziesz w naszym kalendarzu szkoleń.
Bibliografia
- Ustawa z dnia 21 grudnia 2000 r. o dozorze technicznym (t.j. Dz.U. 2024 poz. 1194);
- Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2012 r. w sprawie rodzajów urządzeń technicznych podlegających dozorowi technicznemu (Dz.U. 2012 poz. 1468);
- Rozporządzenie Ministra Przedsiębiorczości i Technologii z dnia 21 maja 2019 r. w sprawie sposobu i trybu sprawdzania kwalifikacji wymaganych przy obsłudze i konserwacji urządzeń technicznych oraz sposobu i trybu przedłużania okresu ważności zaświadczeń kwalifikacyjnych (Dz.U. 2019 poz. 1008);
- Rozporządzenie Ministra Przedsiębiorczości i Technologii z dnia 30 października 2018 r. w sprawie warunków technicznych dozoru technicznego w zakresie eksploatacji, napraw i modernizacji urządzeń transportu bliskiego (Dz.U. 2018 poz. 2176).
Autor: zespół CEDEGO | Data pierwszej publikacji: 23.08.2013 r.
