Wypadek w drodze do pracy lub z pracy – kiedy i jakie świadczenia przysługują pracownikowi

← Powrót do Czytelni

Data aktualizacji: 18.10.2026 r. | Stan prawny na: październik 2026 r.

Wypadek w drodze do pracy lub z pracy to nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną, które nastąpiło na najkrótszej i nieprzerwanej drodze do lub z miejsca zatrudnienia. Od 1 stycznia 2003 r. takie zdarzenie nie jest objęte ustawą wypadkową, dlatego nie przysługuje za nie jednorazowe odszkodowanie ani renta z ubezpieczenia wypadkowego. Poszkodowany zachowuje natomiast prawo do wynagrodzenia chorobowego i zasiłku chorobowego w wysokości 100% podstawy wymiaru, bez okresu wyczekiwania, a przy trwałej niezdolności do pracy – do renty na szczególnie korzystnych warunkach. Poniżej wyjaśniamy, kiedy zdarzenie zostanie uznane za wypadek w drodze, jak przebiega postępowanie i jakie dokumenty należy zgromadzić.

Spis treści

1. Definicja ustawowa – cztery przesłanki.
2. Jakie drogi są zrównane z drogą do pracy.
3. Droga najkrótsza – czy może być drogą „na skróty”?
4. Gdzie droga do pracy się zaczyna, a gdzie kończy.
5. Przerwa w drodze do pracy lub z pracy.
6. Jakie świadczenia przysługują, a jakich nie ma.
7. Wypadek w drodze a wypadek przy pracy – porównanie.
8. Karta wypadku w drodze do pracy lub z pracy.
9. Jakie dokumenty zgromadzić.
10. Odmowa uznania zdarzenia i droga odwoławcza.
11. Praca zdalna a droga do pracy.
12. Najczęstsze pytania.
13. Podsumowanie.
14. Podstawa prawna.

Definicja ustawowa – cztery przesłanki

Zgodnie z art. 57b ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1749) za wypadek w drodze do pracy lub z pracy uważa się zdarzenie, które łącznie spełnia cztery warunki:

• jest zdarzeniem nagłym,
• zostało wywołane przyczyną zewnętrzną,
• nastąpiło w drodze do lub z miejsca wykonywania zatrudnienia albo innej działalności stanowiącej tytuł ubezpieczenia rentowego,
• droga ta była najkrótsza i nie została przerwana.

Uważa się również, że wypadek nastąpił w drodze do pracy lub z pracy, mimo że droga została przerwana, jeżeli przerwa była życiowo uzasadniona i jej czas nie przekraczał granic potrzeby, a także wówczas, gdy droga nie będąc najkrótszą, była dla ubezpieczonego ze względów komunikacyjnych najdogodniejsza.

Przesłanki nagłości zdarzenia i przyczyny zewnętrznej rozumie się tak samo jak przy wypadkach przy pracy – omówiliśmy je szczegółowo w artykule Wypadek przy pracy – kiedy nim nie będzie. Wyjaśnienia wymagają natomiast pojęcia „droga najkrótsza” i „droga nieprzerwana”.

Jakie drogi są zrównane z drogą do pracy

Najczęstszą luką w opracowaniach na ten temat jest pominięcie art. 57b ust. 2, który znacznie rozszerza zakres pojęcia drogi. Za drogę do pracy lub z pracy uważa się – oprócz drogi między domem a miejscem zatrudnienia – także drogę do lub z:

• miejsca innego zatrudnienia lub innej działalności stanowiącej tytuł ubezpieczenia rentowego,
• miejsca zwykłego wykonywania funkcji lub zadań zawodowych albo społecznych,
• miejsca zwykłego spożywania posiłków,
• miejsca odbywania nauki lub studiów.

Większość sporów z ZUS dotyczy właśnie tych sytuacji: przejazdu między dwoma miejscami pracy, drogi na zajęcia na studiach podyplomowych czy drogi do lokalu, w którym ubezpieczony zwykle je obiad.

Droga najkrótsza – czy może być drogą „na skróty”?

Wyrok Trybunału Ubezpieczeń Społecznych z dnia 8 listopada 1949 r. (TR 1421/48) wskazuje, że skorzystanie z drogi szczególnej, na przykład drogi skróconej, choćby jej używanie nie było wskazane, nie przekreśla pojęcia drogi do pracy lub z pracy. Ustawa dopuszcza też wprost drogę dłuższą, jeżeli ze względów komunikacyjnych była najdogodniejsza – na przykład objęcie objazdu, uniknięcie przesiadki albo wybór trasy o lepszym połączeniu.

Gdzie droga do pracy się zaczyna, a gdzie kończy

Orzecznictwo przyjmuje, że droga do pracy rozpoczyna się w momencie opuszczenia mieszkania przez pracownika, choćby znajdował się jeszcze w budynku. W uzasadnionych przypadkach za dom może być uznane inne miejsce niż miejsce zameldowania, jeżeli jest ono aktualnym miejscem pobytu pracownika (wyrok SN z dnia 25 stycznia 1980 r., III URN 59/79, OSNCP 1980, nr 7–8, poz. 142).

Często powtarzane twierdzenie, że droga do pracy kończy się z chwilą przekroczenia bramy zakładu, jest uproszczeniem. W orzecznictwie granica ustalana jest indywidualnie – decyduje to, czy dane miejsce pozostaje pod władztwem pracodawcy i czy ubezpieczony znalazł się już w sferze jego organizacji pracy. Zdarzenia na parkingu zakładowym, na terenie wspólnym kilku najemców czy na drodze wewnętrznej bywają kwalifikowane różnie, raz jako wypadek w drodze, raz jako wypadek przy pracy. Warto to sprawdzić, ponieważ skutki finansowe obu kwalifikacji istotnie się różnią.

Przerwa w drodze do pracy lub z pracy

Nie każda przerwa pozbawia zdarzenie charakteru wypadku w drodze. Orzecznictwo wyraźnie rozróżnia dwie grupy sytuacji.

Przerwy życiowo uzasadnione – nie przerywają drogi

1. Pracownik odbywający drogę do pracy lub z pracy własnym samochodem nie przerywa tej drogi, jeśli usuwa usterkę samochodu i w trakcie tej czynności ulega wypadkowi (wyrok SN z dnia 22 stycznia 1998 r., II UKN 462/97, OSNAP 1999, nr 1, poz. 23).
2. Pobicie pracownika odbywającego drogę z pracy do domu jest wypadkiem w drodze z pracy, bez względu na przyczynę pobicia (uchwała SN z dnia 7 listopada 1980 r., III UZP 9/80, OSNCP 1981, nr 5, poz. 73).
3. Krótkie zakupy artykułów codziennego użytku, odebranie dziecka z przedszkola czy skorzystanie z apteki – o ile czas przerwy nie przekracza granic potrzeby.

Przerwy, które przerywają drogę

1. Przerwa w odbywaniu przez pracownika drogi z pracy do domu związana z udziałem w spotkaniu towarzyskim wyłącza możliwość uznania zdarzenia za wypadek w drodze z pracy (wyrok SN z dnia 10 grudnia 1997 r., II UKN 383/97, OSNAP 1998, nr 20, poz. 611).
2. Długotrwałe załatwianie spraw prywatnych niezwiązanych z codziennymi potrzebami bytowymi.
3. Znaczne zboczenie z trasy w celu, który nie ma związku ani z pracą, ani z koniecznymi czynnościami życiowymi.

Po zakończeniu przerwy życiowo uzasadnionej i powrocie na trasę ochrona zostaje przywrócona. Po przerwie, która drogę przerwała, dalsza część trasy nie jest już traktowana jako droga z pracy.

Jakie świadczenia przysługują, a jakich nie ma

To najczęstsze nieporozumienie w tym temacie. Do 31 grudnia 2002 r. wypadek w drodze był objęty regulacją wypadkową. Od 1 stycznia 2003 r., po wejściu w życie ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1644), wypadek w drodze nie jest nią objęty. W konsekwencji:

• nie przysługuje jednorazowe odszkodowanie z ZUS za stały lub długotrwały uszczerbek na zdrowiu,
• nie przysługuje renta z ubezpieczenia wypadkowego (renta wypadkowa) ani świadczenia dla członków rodziny z tego ubezpieczenia.

Wynagrodzenie chorobowe – 100% za pierwsze 33 dni

Za czas niezdolności do pracy spowodowanej wypadkiem w drodze do pracy lub z pracy pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia chorobowego w wysokości 100% wynagrodzenia – podstawą jest art. 92 § 1 pkt 2 Kodeksu pracy. Wynagrodzenie to wypłaca pracodawca łącznie do 33 dni niezdolności w roku kalendarzowym, a w przypadku pracownika, który ukończył 50. rok życia – do 14 dni.

Zasiłek chorobowy – 100% od 34. dnia

Od 34. dnia niezdolności w roku kalendarzowym (odpowiednio od 15. dnia) przysługuje zasiłek chorobowy w wysokości 100% podstawy wymiaru – na podstawie art. 11 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 854), nazywanej ustawą zasiłkową. Zasiłek jest finansowany z ubezpieczenia chorobowego, a nie wypadkowego.

Brak okresu wyczekiwania

Zgodnie z art. 4 ust. 3 pkt 2 ustawy zasiłkowej ubezpieczony nabywa prawo do zasiłku chorobowego bez okresu wyczekiwania, jeżeli niezdolność do pracy została spowodowana wypadkiem w drodze do pracy lub z pracy. Należy podkreślić, że przepis ten dotyczy zasiłku chorobowego, a nie wynagrodzenia chorobowego z art. 92 Kodeksu pracy – są to dwa odrębne świadczenia, często mylone ze sobą.

Świadczenie rehabilitacyjne

Pracownik, który wykorzystał pełny okres zasiłkowy i nadal jest niezdolny do pracy, a dalsze leczenie lub rehabilitacja rokują odzyskanie zdolności do pracy, może ubiegać się o świadczenie rehabilitacyjne przyznawane na okres nie dłuższy niż 12 miesięcy. Stan zdrowia ocenia lekarz orzecznik ZUS. Mimo że niezdolność wynika z wypadku w drodze, świadczenie przysługuje na zasadach ogólnych i wynosi 90% podstawy wymiaru zasiłku chorobowego za pierwsze 3 miesiące (90 dni) oraz 75% podstawy za pozostały okres.

Renta z tytułu niezdolności do pracy – na łagodniejszych warunkach

Drugi, często pomijany skutek prawny uznania zdarzenia za wypadek w drodze dotyczy renty. Zgodnie z art. 57a ustawy o emeryturach i rentach z FUS warunku posiadania wymaganego okresu składkowego i nieskładkowego (art. 57 ust. 1 pkt 2) nie wymaga się od ubezpieczonego, którego niezdolność do pracy została spowodowana wypadkiem w drodze do pracy lub z pracy. To właśnie dlatego ustawodawca utrzymał definicję z art. 57b w ustawie emerytalnej. Renta jest w takim przypadku rentą z ogólnego stanu zdrowia, nie rentą wypadkową.

Wypadek w drodze a wypadek przy pracy – porównanie

Karta wypadku w drodze do pracy lub z pracy

Tryb postępowania określa rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 24 grudnia 2002 r. w sprawie szczegółowych zasad oraz trybu uznawania zdarzenia za wypadek w drodze do pracy lub z pracy, sposobu jego dokumentowania, wzoru karty wypadku w drodze do pracy lub z pracy oraz terminu jej sporządzania (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 924).

Poszkodowany zawiadamia niezwłocznie pracodawcę o zaistniałym wypadku. Pracodawca uznaje zdarzenie za wypadek w drodze na podstawie oświadczenia poszkodowanego, członka jego rodziny lub świadków co do czasu, miejsca i okoliczności zdarzenia oraz informacji i dowodów pochodzących na przykład od policji lub z pogotowia ratunkowego. Kartę wypadku sporządza się w dwóch egzemplarzach, według wzoru określonego w rozporządzeniu, w terminie nie dłuższym niż 14 dni od dnia uzyskania zawiadomienia o wypadku. Jeden egzemplarz otrzymuje poszkodowany lub członek jego rodziny, drugi pozostaje w dokumentacji.

Dla ubezpieczonych niebędących pracownikami – zleceniobiorców, osób prowadzących działalność gospodarczą, osób wykonujących umowę o dzieło – okoliczności i przyczyny zdarzenia ustalają podmioty wskazane w art. 5 ust. 1 ustawy wypadkowej, w tym Zakład Ubezpieczeń Społecznych wobec osób prowadzących pozarolniczą działalność i osób z nimi współpracujących. Termin 14 dni od zawiadomienia stosuje się tak samo.

Jakie dokumenty zgromadzić

Postępowanie opiera się na dowodach dostarczonych przez poszkodowanego, dlatego warto zadbać o nie od razu po zdarzeniu:

• notatka lub zaświadczenie policji albo straży miejskiej z miejsca zdarzenia;
• karta informacyjna z izby przyjęć lub szpitalnego oddziału ratunkowego (SOR) oraz dokumentacja z pogotowia ratunkowego;
• pisemne oświadczenia świadków zdarzenia z ich danymi kontaktowymi;
• oświadczenie poszkodowanego opisujące trasę, godzinę wyjścia i cel drogi;
• bilet komunikacji miejskiej, paragon z parkingu, nagranie z monitoringu lub z kamery samochodowej, jeśli są dostępne;
• zwolnienie lekarskie oraz dalsza dokumentacja medyczna z leczenia następstw wypadku.

Odmowa uznania zdarzenia i droga odwoławcza

Jeżeli pracodawca uzna, że zdarzenie nie było wypadkiem w drodze do pracy lub z pracy, odmowa wymaga uzasadnienia zamieszczonego w karcie wypadku. Samo stwierdzenie, że brak jest podstaw do uznania, nie spełnia tego wymogu.

Poszkodowany, który się z tym nie zgadza, może wystąpić do sądu rejonowego – sądu pracy i ubezpieczeń społecznych z powództwem o ustalenie, że zdarzenie było wypadkiem w drodze do pracy lub z pracy, albo o sprostowanie treści karty wypadku. Jeżeli spór dotyczy odmowy wypłaty świadczenia przez ZUS, przysługuje odwołanie od decyzji organu rentowego, składane za jego pośrednictwem w terminie miesiąca od doręczenia decyzji. Postępowanie w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych jest dla ubezpieczonego wolne od opłat sądowych.

Praca zdalna a droga do pracy

Po wprowadzeniu do Kodeksu pracy przepisów o pracy zdalnej (obowiązują od 7 kwietnia 2023 r.) jest to pytanie zadawane najczęściej. W ujęciu praktycznym:

• jeżeli pracownik świadczy pracę wyłącznie w miejscu zamieszkania i tego dnia nigdzie się nie przemieszcza, nie występuje droga do pracy – nie ma trasy między domem a miejscem wykonywania zatrudnienia;
• przejazd z miejsca wykonywania pracy zdalnej do siedziby pracodawcy, na przykład na spotkanie zespołu czy po odbiór sprzętu, jest drogą do pracy w rozumieniu art. 57b, ponieważ prowadzi do miejsca wykonywania zatrudnienia;
• przy pracy hybrydowej dni wykonywane w biurze są traktowane tak samo jak przy pracy stacjonarnej;
• zdarzenie w mieszkaniu w czasie świadczenia pracy zdalnej nie jest wypadkiem w drodze, lecz podlega ocenie jako potencjalny wypadek przy pracy.

Przepisy nie regulują tych sytuacji wprost, dlatego każdy przypadek wymaga indywidualnej oceny, a przy wątpliwościach – konsultacji ze służbą BHP.

Najczęstsze pytania

Czy za wypadek w drodze do pracy należy się odszkodowanie z ZUS?

Nie. Od 1 stycznia 2003 r. wypadek w drodze do pracy lub z pracy nie jest objęty ubezpieczeniem wypadkowym, dlatego jednorazowe odszkodowanie z ZUS nie przysługuje. Poszkodowanemu przysługuje wynagrodzenie i zasiłek chorobowy w wysokości 100% oraz – przy trwałej niezdolności – renta na warunkach z art. 57a ustawy emerytalnej. Odrębną sprawą jest odszkodowanie od sprawcy zdarzenia lub z jego polisy OC, dochodzone na drodze cywilnej.

Czy wypadek w drodze po zakupy w drodze z pracy jest wypadkiem w drodze?

Tak, jeżeli przerwa była życiowo uzasadniona, a jej czas nie przekroczył granic potrzeby. Krótkie zakupy artykułów codziennego użytku po drodze do domu mieszczą się w tej kategorii. Długie zakupy połączone ze znacznym zboczeniem z trasy mogą natomiast zostać uznane za przerwanie drogi.

Czy upadek na parkingu zakładowym to wypadek w drodze czy przy pracy?

To zależy od ustaleń faktycznych. Jeżeli parking jest terenem pozostającym pod władztwem pracodawcy i stanowi część zakładu, zdarzenie bywa kwalifikowane jako wypadek przy pracy. Jeżeli jest to parking ogólnodostępny poza terenem zakładu, zwykle mamy do czynienia z wypadkiem w drodze. Każdy przypadek wymaga indywidualnej oceny.

W jakim terminie trzeba zgłosić wypadek w drodze?

Przepisy nakazują zawiadomić pracodawcę niezwłocznie, nie określając sztywnego terminu. Zwłoka utrudnia jednak zebranie dowodów i bywa podstawą kwestionowania okoliczności zdarzenia. Kartę wypadku sporządza się w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia.

Czy zleceniobiorca może mieć wypadek w drodze do pracy?

Tak. Art. 57b odnosi się do drogi do lub z miejsca wykonywania zatrudnienia albo innej działalności stanowiącej tytuł ubezpieczenia rentowego, obejmuje więc także zleceniobiorców i osoby prowadzące działalność gospodarczą. Kartę wypadku sporządza wówczas podmiot wskazany w art. 5 ust. 1 ustawy wypadkowej, często Zakład Ubezpieczeń Społecznych.

Podsumowanie

Prawidłowa kwalifikacja zdarzenia decyduje o zakresie świadczeń, dlatego warto znać różnicę między wypadkiem w drodze a wypadkiem przy pracy oraz pamiętać o szerokim katalogu dróg zrównanych z art. 57b ust. 2. Dla pracodawcy kluczowe jest rzetelne ustalenie okoliczności, dochowanie 14-dniowego terminu i uzasadnienie ewentualnej odmowy.

CEDEGO – Niepubliczne Centrum Kształcenia Ustawicznego w Łodzi – prowadzi szkolenia BHP obejmujące tematykę wypadkową oraz świadczy doradztwo i outsourcing BHP, w tym pomoc przy dokumentacji powypadkowej. Zapraszamy do kontaktu: tel. 42 652 03 34, 515 099 059, e-mail: szkolenia@cedego.pl.

Podstawa prawna

1. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 1245).
2. Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1749).
3. Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 854).
4. Ustawa z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1644).
5. Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 24 grudnia 2002 r. w sprawie szczegółowych zasad oraz trybu uznawania zdarzenia za wypadek w drodze do pracy lub z pracy, sposobu jego dokumentowania, wzoru karty wypadku w drodze do pracy lub z pracy oraz terminu jej sporządzania (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 924).

Autor: CEDEGO | Data pierwszej publikacji: 01.04.2019 r.

← Powrót do Czytelni